Demo, splity i edycje limitowane

Zanim Paradise Lost stali się jedną z filarowych kapel gotyckiego metalu, byli młodym zespołem z Halifax, który wysyłał taśmy demo i dzielił płytę z cięższymi sąsiadami. Późniejsza dyskografia zespołu to z kolei labirynt digipacków, edycji limitowanych, singli z dodatkami i pudełek kolekcjonerskich. Ten przegląd porządkuje tę mniej oczywistą część katalogu: od wczesnych nagrań z końca lat 80. po wydawnicze ciekawostki z drugiej połowy lat 90.

Początki: taśmy demo i split z Bolt Thrower

Najstarsze materiały pochodzą z 1988 roku i krążą pod tytułem Drown In Darkness. Na liście pojawia się tu także utwór Internal Torment, który wraca w kolejnych wydawnictwach i dobrze pokazuje, jak wyglądało wczesne granie zespołu: wolne, ciężkie, osadzone w doom metalu i death metalu, jeszcze bez melodyjnej szlachetności, którą słychać na późniejszych albumach.

W tym samym okresie pojawia się też split demo z Bolt Thrower. Dla młodej kapeli takie połączenie z bardziej rozpoznawalnym brytyjskim zespołem było naturalnym sposobem na dotarcie do słuchaczy podziemia. Dziś to ciekawy dokument sceny, w której death metal, grindcore i doom dopiero się rozdzielały, a zespoły z jednego kraju chętnie się wspierały.

Rok 1989 przynosi kolejne taśmy: Frozen Illusion oraz Plains of Desolation. Obie powtarzają część repertuaru z wcześniejszych nagrań, w tym Internal Torment, co jest typowe dla demówek: zespół szlifował te same kompozycje, aż brzmiały tak, jak chciał. Kto słucha ich po kolei, może prześledzić, jak materiał dojrzewa jeszcze przed debiutanckim albumem.

Lost Paradise w wersji digipack

Debiut z 1990 roku, Lost Paradise, doczekał się wydania digipack z rozszerzoną listą utworów. Poza materiałem z albumu pojawiają się tu pozycje takie jak Internal Torment, Our Saviour, Pain of Desolation, Crown of Darkness, Nuclear Abomination czy Our Saviour (Encore). Dla wielu fanów to dobra okazja, by usłyszeć, jak surowa wciąż była muzyka zespołu na tym etapie.

Już ta edycja pokazuje mechanizm, który będzie się powtarzał przez całe lata 90.: album ukazuje się w standardowej wersji, a później albo równolegle dostaje dodatkowy nośnik, nowe opakowanie lub bonusowe nagrania. Dlatego przy zbieraniu płyt Paradise Lost warto zawsze sprawdzać, która dokładnie wersja trafia w ręce.

Gothic i Shades of God: remiksy, dub i covery

Album Gothic z 1991 roku, uznawany za kamień milowy gatunku, ukazał się także w wersjach rozszerzonych. Na limitowanej edycji i digipacku znalazły się dodatkowe utwory: Rotting Misery w wersji „doom dub” oraz Breeding Fear w wersji „demolition dub”. Obok nich pojawiają się miksy Gothic i The Painless, a w jednym z wariantów także wersja koncertowa utworu Eternal. To przykład eksperymentowania z formą, które w metalu tamtych czasów było raczej rzadkością.

Kolejny album, Shades of God (1992), również dostał limitowaną edycję. Dodano do niej Rape of Virtue, koncertowy Eternal oraz cover Death Walks Behind You grupy Atomic Rooster. Wybór tego ostatniego utworu świadczy o szerokich inspiracjach zespołu, który sięgał nie tylko po metal, ale też po klasyczny brytyjski rock progresywny i okołopsychodeliczny.

Dodatki w edycjach limitowanych nie były tylko ozdobą: pozwalały zobaczyć, jak zespół bawił się brzmieniem, od dubowych przeróbek po cudze piosenki.

Icon i okolice: bonusy, koncertówki, digipacki

Przy płycie Icon z 1993 roku schemat się powtarza. Limitowana edycja albumu zawierała dodatkowe utwory, wśród nich Sweetness oraz koncertowe wykonanie Your Hand In Mine. Osobno ukazał się także digipack. Dla kolekcjonerów istotna jest różnica między tymi wydaniami, bo skład bonusów i forma opakowania nie zawsze są takie same.

Warto pamiętać, że w tamtych latach wiele takich dodatków pojawiało się początkowo jako strony B singli lub materiały promocyjne, a dopiero później zbierano je na osobnych nośnikach. Dlatego te same nagrania wracają w kilku miejscach i łatwo się pogubić, szukając „oryginalnego” wydania danego utworu.

Draconian Times: pakiet tourowy i singiel The Last Time

Rok 1995 to szczyt popularności zespołu i jednocześnie jeden z najciekawszych okresów wydawniczych. Draconian Times pojawił się nie tylko jako zwykły album, ale też w pakiecie upamiętniającym trasę koncertową, z dodatkową płytą. Znalazły się na niej nagrania na żywo, między innymi Embers Fire, Daylight Torn, True Belief, Pity The Sadness i As I Die, a obok nich wersje demo, takie jak Weeping Words i The Last Time, a także cover Walk Away The Sisters Of Mercy.

The Last Time i pudełko kolekcjonerskie

Singiel The Last Time ukazał się w kilku formach. W zestawie kolekcjonerskim obok tytułowego utworu znalazły się Walk Away, Laid To Waste i Master Of Misrule. Wspomniany cover The Sisters Of Mercy jest tu szczególnie wymowny: wpływ gotyckiego rocka był dla zespołu równie ważny jak metalowe korzenie. Singiel wydano również jako digipack, a w edycjach specjalnych pojawiały się też inne dodatki, na przykład fragmenty wywiadu czy utwór How Soon Is Now?, znany z repertuaru The Smiths.

Podwójne płyty i wydawnictwa singlowe

W 1996 roku ukazały się limitowane dwupłytowe pakiety, które łączyły starsze albumy, na przykład Shades of God i Icon. Był to wygodny sposób na zebranie wcześniejszej twórczości w jednym miejscu. Ukazała się też edycja One Second w wersji digipack z dodatkowym utworem I Despair.

Japonia, promo i kolekcje singli

Końcówka dekady przynosi wydania, które dziś są szczególnie cenione przez zbieraczy. Japońska edycja One Second zawierała dodatkowe, wcześniej niepublikowane nagrania, w tym Cruel One, wersję How Soon Is Now? oraz Albino Flogged In Black. Japońskie rynki płytowe od dawna słyną z dodawania bonusów, które nie trafiają do wydań europejskich.

Do tej grupy należą także materiały promocyjne związane z Soul Courageous oraz zestaw The Singles Collection z 1997 roku, który gromadził utwory z singli, takich jak As I Die, Seals The Sense, The Last Time, Forever Failure i Say Just Words. Singiel Say Just Words z 1998 roku zawierał między innymi Hallowed Land, True Belief i Pity The Sadness, a wśród bonusów znalazł się też Eternal.

Jak się w tym odnaleźć

Dla kogoś, kto dopiero zaczyna zbierać płyty Paradise Lost, warto trzymać się kilku zasad. Po pierwsze, sprawdzać dokładny tytuł wydania i listę utworów, bo te same albumy występują w wielu wariantach. Po drugie, odróżniać demo i splity z lat 1988–1989 od późniejszych wydań cyfrowych i fizycznych, które mogą zawierać jedynie wybrane fragmenty.

• Demo i split: Drown In Darkness, nagrania z Bolt Thrower, Frozen Illusion, Plains of Desolation.
• Rozszerzone albumy: Lost Paradise, Gothic, Shades of God, Icon, Draconian Times, One Second.
• Single i kolekcje: The Last Time, Say Just Words, The Singles Collection.

Szczegółowe zestawienia znajdziesz w dziale Wydawnictwa i limitowane edycje, a pełne listy utworów na stronie Albumy i lista utworów. Starszy układ tych informacji zachowano w wersji Wydawnictwa (wersja archiwalna).